Awake

Wat gebeurt er wanneer de noodtoestand wordt uitgeroepen?

Er is veel ophef omdat de burgemeester van New York een medische noodtoestand heeft uitgeroepen.Wat betekent het eigenlijk en kan het ook in Nederland?

De noodtoestand of de staat van beleg is een buitengewone rechtstoestand op grond van een publiekrechtelijke bekendmaking van een overheid dat de normale toestand en wetgeving tijdelijk niet meer van toepassing is.Tijdens een noodtoestand kan een overheid  handelen, zonder eerst toestemming over iets te vragen of overleg met inwoners te voeren.

Wanneer
Bij natuurrampen, zoals een overstroming, een aardbeving of een orkaan, kan de noodtoestand worden uitgeroepen. De noodtoestand bij oorlog heet “staat van oorlog”. In nog ernstigere gevallen (bijvoorbeeld bevoorrading is afgesneden, stad omsingeld) kan een “staat van beleg” worden afgekondigd.

Een van de meest alarmerende ontwikkelingen in de Europese Unie is dat landen steeds makkelijker de noodtoestand uitroepen als antwoord op terroristische dreigingen.

Als een land de noodtoestand in werking stelt dan komt de rechtstaat onder druk te staan. De vrijheden en rechten van burgers worden ingeperkt. Het is dan ook een ingrijpend besluit om te nemen.

Bij het uitroepen van de noodtoestand kan de regering vergaande maatregelen nemen zoals in Frankrijk en Turkije gebeurde.

  • De president kan besluiten nemen zonder tussenkomst van het parlement. Een rechter kan daar niet tegen in gaan.
  • Politie en veiligheidsdiensten mogen zonder rechterlijk bevel huizen doorzoeken. Ook mogen ze laptops en telefoons in beslag nemen.
  • De vrijheid om te zeggen en te publiceren wat je wil kan worden beknot. Ook kan de regering een demonstratieverbod opleggen.
  • Websites kunnen uit de lucht gehaald worden

Andere mogelijkheden zijn het invoeren van een avondklok en delen tot verboden verbied verklaren.
De noodtoestand betekent ook dat verdachten langer in voorarrest kunnen blijven zitten, zonder proces.

  • Je mag in bepaalde gebieden niet wonen
  • Toegang en vertrek uit bepaalde gebieden beperken
  • Plekken leeg maken en mensen naar een andere plek deporteren
  • Stoppen van onderwijs en sluiten van studentenhuisvesting
  • Inspecteren van clubs, cafés, bioscopen, theaters, hotels en beslissen over hun openings-en sluitingstijden
  • Profiteren van alle communicatiemiddelen en die tijdelijk in beslag nemen
  • Voorzorgsmaatregelen nemen voor land- zee en luchtverkeer
  • Beperken of verbieden van de straat op gaan
  • Samenscholingsverboden of beperken autoverkeer in sommige gebieden

De noodtoestand is, vanwege de versterkte overheidsbevoegdheden en verzwakte controle, een geliefd machtsmiddel van dictators gebleken.Hitler wist door het uitroepen van de noodtoestand in februari 1933 het parlement buiten spel te zetten.

Om deze redenen zou volgens Amnesty International een noodtoestand maar 90 dagen mogen duren en moet deze volgens het BuPo-verdrag gemeld worden bij de VN.

Nederland
Sinds de invoering van de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden in 1996 kent Nederland twee soorten van noodtoestand: “beperkte noodtoestand” en “algemene noodtoestand”. Als de regering bij Koninklijk Besluit de beperkte of algemene noodtoestand afkondigt en dit besluit in het Staatsblad wordt gepubliceerd, kunnen allerlei noodmaatregelen worden doorgevoerd.

Die noodmaatregelen worden genoemd in wetten als de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag, de Oorlogswet voor Nederland, Noodwet rechtspleging, Wet verplaatsing bevolking, Wet militaire inundatiën, Kaderwet dienstplicht, Inkwartieringswet, Vervoersnoodwet, Havennoodwet.

VS
Een Amerikaanse president mag  eenzijdig de noodtoestand uitroepen, en de wet die dat regelt, de National Emergencies Act uit 1976, stelt eigenlijk geen voorwaarden aan wanneer een toestand een noodtoestand is. Dat wordt geheel overgelaten aan de goede trouw van de president.

Amerikaanse presidenten roepen vaker dan je zou denken de noodtoestand uit. Op dit moment zijn er 31 van kracht. De langstlopende dateert uit 1979, toen de Amerikaanse ambassade in Teheran bezet werd. Ook de noodtoestand die na de aanslagen van 11 september 2001 werd uitgeroepen, is tot nu toe elk jaar verlengd.

In verreweg de meeste gevallen worden ze gebruikt om economische sancties op te kunnen leggen. Trump riep in november nog een noodtoestand uit om de entourage van de leider van Nicaragua, Daniel Ortega, aan te kunnen pakken.

Als zo’n maatregel de trage doch zorgvuldige weg door het Congres af zou moeten leggen, hebben de potentiële getroffenen hun tegoeden natuurlijk allang weggesluisd. Voor zulke situaties is de noodtoestand dan ook bedoeld: als de regering snel moet handelen, omdat de omstandigheden zich sneller zouden kunnen ontwikkelen dan besluitvorming in het Congres bij kan houden, zoals bij een oorlog, aanslag of een natuurramp.

Toch zijn er wel eerder gevallen geweest waarin de president de rand opzocht van zijn bevoegdheden. Zo lukte het president Reagan in 1983 niet om het Congres van de noodzaak van enkele exportbeperkingen te overtuigen. Uiteindelijk zette hij zijn zin door, met een beroep op een noodtoestand.

Ook de noodtoestand die na 11 september 2001 werd uitgeroepen, was controversieel, omdat de president er wel erg gretig gebruik van maakte, bijvoorbeeld voor de latere oorlog in Irak. Maar het Congres steunde de toenmalige president Bush wel.

Tot slot.
Ook in Nederland kan er iets gebeuren waardoor plotseling de Noodtoestand wordt uitgeroepen.Denk niet, het zal wel loslopen.Wees alert en blijf wakker.

https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vkugbqvee1yd/artikel_103_uitzonderingstoestanden.
foto via www.uu.nl

 

 

Toon meer

Related Articles

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Close